سعید معیدفر در یادداشت اختصاصی برای خبرگزاری برنا گفت: اعتماد زمینه تعامل میخواهد و وقتی در رابطه یک سویه تعاملی برقرار نمیشود بنابراین اعتماد هم بین افراد یک جامعه به وجود نمیآید.
سعید معیدفر
مبانی مناقشه بر سر تعیین مسائل اجتماعی
آسیبهای اجتماعی در جوامع یکسان نیست
شهروند| با وجود اینکه از آسیبها و مسائل اجتماعی سخن میگوییم، نهایتا اتفاقی نمیافتد و تنها هرسال نسبت بهسال قبل، نرخ آسیبها و مسائل اجتماعی بالا میرود و درنهایت درست است که از آنها صحبت میکنیم اما هنگامی که میخواهیم بهطور جدی وارد این مبحث شویم، تازه اختلافها برسر تعیین اینکه چه مسالهای آسیب است و چه مسالهای نیست، آغاز میشود.
توهّم مساله
آیا در جامعه ایران ما با مساله یا مسائلی اجتماعی مواجه هستیم یا همه چیز توهّم است؟ چندی پیش خبرنگاری تحلیلی میخواست درباره گرایش رو به تزاید جوانان به موضوعاتی مانند والنتین و جشن کریسمس و سال نو میلادی و مانند آن که این روزها مصادف است با این مناسبتها. از او سوال کردم که چرا فکر میکند که این مساله مهم است؟ آیا خودش به اهمیت این مساله پی برده؟ یا با مراجعه به روند آمار و اطلاعات دقیق درباره گرایش جوانان، به این مهم رسیده است؟ یا دیگران مهمی اظهار نگرانی راجع به این مساله کرده اند و او تحت تاثیر آنها به اهمیت مساله پی برده است؟ و یا چون این روزها صحبت از این مناسبتها میشود و یا بر اساس مشاهدات معمول، خواسته به این موضوع بپردازد؟ اصلا منشاء این نگرانی کجاست؟ دولتمردان نگرانند؟ نخبگان اجتماعی نگرانند؟ خانوادهها و پدران و مادران نگران گرایش بچههاشان هستند؟ خود جوانان، نسبت به این گرایش خودشان حس خوبی ندارند؟ بالاخره موضوع چیه و چرا مهم است که باید به آن توجه کرد؟
سونامی فساد، محصول دولت دوربرگردان ها
آن مرد با همه فرق داشت! داراییهایش را فریاد میزد و از خلاف کاریهایش طوری صحبت میکرد که گویی این کارها در خدمت کشور بوده است و ایرادی ندارد. آیا بافت سیاسی- اجتماعی فساد در جامعه ایرانی تغییر کرده؟ گرفتن رانت برای خدمت به کشور باب شده است؟ یا فساد همان فساد است و کشور همان کشور؟
سالها پیش اگر فردی رانتی میجست یا به هر روشی پولی بیشتر از آنچه حقش بود به دست میآورد، سکوت میکرد تا کسی بویی نبرد. بابک زنجانی اما از بیبیسی فارسی گرفته تا دوستان فیس بوکیاش، با همه سخن میگفت. از آنچه که دارد و از آنچه که کرده است. مگر او چه تفاوتی با شهرام جزایری و مهآفرید خسروی داشت؟
محسن رنانی استاد اقتصاد دانشگاه اصفهان میگوید: از پرده برون افتادن بابک زنجانیها اتفاقی است؛ اگر قرار بود با فساد مبارزه شود، به شکل سیستماتیک با آن برخورد میشد و پروندههای بسیاری که اکنون مکتوم است گشوده میشد. در سوی مقابل اما سعید معیدفر عضو انجمن جامعه شناسان ایران و استاد سابق دانشگاه تهران معتقد است که در دوره محمود احمدی نژاد قبح بسیاری از امور ناهنجار که به عنوان حداقلهایی بودند که مردم در جامعه هنوز آنها را رعایت میکردند، ریخته شد. نتیجه آنکه در این دوره دور زدن قوانین و هنجارها به راحتی در کشور عمومی شد. کار به جایی رسید که آدمهای ناهنجار، بهنجار شناخته شدند و در مقابل، انسانهای ناهنجار، زرنگ و باهوش شناخته شدند. میزگرد رنانی، معیدفر در دفتر مجله و برای بررسی ریشههای فساد برگزار شد. با این پرسش که آیا فساد ریشه هایی فرهنگی در جامعه ایرانی دارد یا قانون اساسی توانسته منبعی برای ویژهخواری افراد شود. رنانی از زاویه «مراجع هنجاربخش اجتماع» به فساد مینگرد و معیدفر باور دارد که دولتهای ایرانی نتوانستند در مرحله گذار از سنت به مدرنیسم، یک هویت جمعی برای جامعه تعریف کنند. به گفته رنانی در جامعه سنتی ما، همواره تا سالهای پیش از انقلاب، یکی از مراجع هنجارساز، روحانیت بوده است؛ اما این مرجع با قدرت عجین شد. آن بخشی از جامعه که از این مرجع هنجاری الهام میگرفته اند، در واقع منبع هنجاربخش خود را از دست میدهند و با آن قطع ارتباط میکنند و دیگر رفتارهای هنجاری برایشان بیمعنی است؛ در نتیجه این افراد کنترل خود انگیختهشان را از دست میدهند.
انتخاب تجرد
سعید معیدفر افزایش پدیده تجرد قطعی را تحلیل میکند
سایت فرارو: کد خبر: ۱۷۸۱۹۴۱۲ بهمن ۱۳۹۲ – ۱۳:۲۰
فرارو- یک جامعه شناس در بیان علل افزایش تجرد قطعی در جامعه گفت: «بعضی از خانم ها ناچارند منتظر بمانند تا فردی برای ازدواج به آنها درخواست دهد. بنابراین در کنار عده ای از خانم ها که خودخواسته و برای آنکه بخشی از آزادی هایی که در دوران مجردی دارند را با ازدواج از دست ندهند، بخشی دیگر به دلیل عدم مراجعه مردان به آنها برای ازدواج مجرد باقی می مانند.»
بر اساس نتایج سرشماری سال 90، آستانه تجرد قطعی مردان کشور در سال 1390 در گروه سنی 44-40 و در زنان 49-45 قرار دارد. در اغلب استانهای کشور آستانه سن تجرد قطعی مردان در سن 39-35 و 44-40 و برای زنان در سن 44-40 و 49-45 سال است.
طبق آمار در سالهاي اخير تجرد قطعي در ايران روند افزايشي داشته كه اين آمار در زنان روند صعوديتري داشته است به طوریکه آمار تجرد قطعي مردان از سال 1345 تا 1390 از 1.5 به 1.8 و براي زنان از 0.8 به 2.8 افزايش پيدا كرده است.
زندگینامه علمی و اجرایی سعيد معيدفر
دانشيار پایه 26 و عضو هیات علمی گروه جامعه شناسی دانشگاه تهران /
حوزه تخصصی: مسائل اجتماعی ایران
همزیستی با آسیبها و مسائل اجتماعی
گزارشی از سخنرانی سعید معیدفر در موسسه رخداد تازه
جامعه مدنی، امکانی برای رهایی از وضع موجود
کشیدن درد و تحمل وضعیت آسیبزای موجود، به خودی خود فضیلت نیست. جایی باید چشم از آسمان برگرفت و به زمین خیره ماند؛ باید فهمید که رنج کشیدن بیشتر الزاما ما را رستگارتر نخواهد کرد و در پس و پشت هیچ دردکشیدنی، پاداشی نیک نهفته نیست. باید دانست که زیستن در شرایط صعب و تغییرندادن آن، نه تنها به رشد و صیرورت سوژهها مددی نمیرساند، بلکه آنها را وامیدارد تا تنها شرایط و سختیهای موجود در آن را تاب بیاورند؛ بیهیچ تغییری. جایی اما باید از رمانتیزه کردن شرایط بد موجود دست کشید.آسیبها و مسائل اجتماعی در ایران نیز سرنوشتی متفاوت از سایر دردها ندارند. آنها را نیز باید آشنازدایی کرد و دانست که اساسا وجود دارند یا آنقدر در بطن زیست روزمره این جامعه تنیده شدهاند که به چشم هیچکسی نمیآید؟! کاری که سعید معیدفر، در بیست و چهارمین جلسه از سلسله جلسات پرسش از جامعه؛ تاملاتی در باب جامعه ایران در موسسه رخداد تازه انجام داده است که گزیده آن را در زیر میخوانید.
افزایش جمعیت به چه قیمت؟!
مواظب سیل عظیم سقط جنین و بچههای سرراهی باشیم.
مخاطب سخنان این روزهای افزایش جمعیت، جوانان هستند و الا از سالمندان و میانسالان گذشته است که بخواهند تعداد موالید را افزایش دهند. اگر به هرم سنی جمعیت کشور در سال 1385 نگاه کنیم، مشاهده میشود که جای این گروه سنی که در دو مقطع انقلاب و جنگ (یعنی از سال 57 تا 61 و 62 تا 66) به دنیا آمدهاند بسیار متورم و بیقاعده است. در کلیه شرایط انقلاب و جنگ و در همه کشورهای درگیر این حوادث، این واقعه چند سالی اتفاق میافتد و پس از فروکاستن شرایط دوران انقلاب و جنگ، بتدریج رشد جمعیت به حالت عادی بر میگردد و زمانی که این گروه سنی به مرحله باروری میرسد، فرایندی معکوس اتفاق میافتد و باروری در میان این جمعیت بهشدت کاهش مییابد، درست همین اتفاقی که در سالهای اخیر در ایران رخ داده است. این یک قانونمندی است، درست مانند قوانین زمینشناختی. بنابراین چیزی خارقالعاده در ایران امروز اتفاق نیافتاده است که دم از فاجعه کاهش باروری زده میشود. پایین بودن نرخ باروری این گروه سنی، در رقم کل نرخ باروری کشور تاثیر گذاشته است. اگرچه بدلیل تورم جمعیتی این گروه سنی، امروز نرخ رشد جمعیت کشور بحرانی است، یعنی رقم سه و یک دهم. علت این پدیده چیست و چه باید کرد؟
جامعه در عرصه عمومی فروپاشیده است
آسيبهاي اجتماعي در گفت و گو با سعيد معيدفر ضمیه روزنامه اعتماد روز سه شنبه 15/11/92 و سایت شهروندان:
آسیبهای اجتماعی موضوعی است جامعه شناختی که انگشت اتهام را به سمت رفتارها و هنجارهای مردم نشانه رفته. رفتارهایی که دیگر سالهاست از مدار هنجارهای عرفی و شرعی جامعه ایران خارج شده و تبدیل به یکی از چالشبرانگیزترین موضوعات کشوری شده است. رفتارهایی که در مسیر گذار سنت به مدرنیته با تضادهای بسیاری روبه رو بوده است. سعید معیدفرطلاق، افزایش سن ازدواج، نگرانی سران حکومت از کاهش جمعیت و پیر شدن جمعیت، بیکاری، اعتیاد، عدم رعایت به حقوق یکدیگر، جرم و جنایت، تجاوز به عنف و خیلی چیزهای دیگر که نگرانی بسیاری از جامعهشناسان را در باب فروپاشی جامعه سبب شده است. در ذیل چرایی آسیبهای اجتماعی در ایران و اینکه آیا راه گریزی برای آن وجود دارد را از زبان دکتر سعید معیدفر، جامعهشناس و استاد دانشگاه تهران میخوانیم.
دولت يازدهم، دولت مستعجل
بررسي چالشهاي روحاني در ميزگرد « قانون» با حضور دكتر رناني، معيدفر و ايماني
مسعودكاظمي، فرشته بهروزی نیک – دولت یازدهم در شرایطی فعالیت خود را آغاز کرد که پايه اصلی برنامههاي خود را بر حل مناقشه هستهاي و رفع تحریمها برای بهبود شرایط اقتص-ادی كشور بنا نهاد. این در حالیاست كه به زعم بسیاری از صاحبنظران، ایران درگیر برخی چالشها در سیاست داخلی است که قبل از حل آنها، به سختی خواهد توانست گامهایي را برای رفع مشکلات موجود در سیاست خارجی بردارد. به تعبیر دیگر چالش اصلی دولت یازدهم، نه مسائل اقتصادی، بلکه تنشهایی است که به دلیل برخی ابهامات در سیاست داخلی به وجود آمده است و بر مسائل اجتماعی و اقتصادی کشور نیز تاثیرگذار بوده است. این چالشها و اينكه دولت چگونه ميتواند راهي براي خلاصي از اين وضعيت و رسيدن به وضعيت پايدار بيابد، بهانهای شد تا با حضور دکتر محسن رنانی، اقتصاددان و نویسنده کتاب «اقتصاد سیاسی مناقشه اتمی ایران»، دکتر سعید معیدفر جامعهشناس و دکتر ناصر ایمانی، کارشناس مسائل سیاسی میزگردی در روزنامه قانون برگزار كنيم. در این میزگرد چالشهای سیاست داخلی و خارجی، اقتصادی و اجتماعی دولت یازدهم مورد بررسی قرار گرفت و راهکارهایی نیز ارائه شد. حاصل اين گفت وشنود كارشناسان در تحريريه«قانون» را مي خوانيد.