اول پذیرش واقعیت طلاق؛ سپس مدیریت

همان‌طور که زندگی با تولد آغاز می‌شود، بی‌تردید روزی به پایان می‌رسد. هر قراردادی نیز ممکن است روزی فسخ شود؛ از جمله قرارداد ازدواج. طلاق نبایستی تابویی فرض شود که نتوان به آن نزدیک شد.  به پدیده‌های اجتماعی از جمله آنچه ما آسیب‌ها یا مسائل اجتماعی می‌نامیم، می‌توان از دو زاویه نگاه و آنها را تحلیل کرد.

سپیده دانایی: کد مطلب : 4034 – تاریخ انتشار : دوشنبه 28 مهر 1393 ساعت 14:23

دکترسعید معیدفر/ جامعه شناس

همان‌طور که زندگی با تولد آغاز می‌شود، بی‌تردید روزی به پایان می‌رسد. هر قراردادی نیز ممکن است روزی فسخ شود؛ از جمله قرارداد ازدواج. طلاق نبایستی تابویی فرض شود که نتوان به آن نزدیک شد.  به پدیده‌های اجتماعی از جمله آنچه ما آسیب‌ها یا مسائل اجتماعی می‌نامیم، می‌توان از دو زاویه نگاه و آنها را تحلیل کرد. می‌توان با یک نگاه ارزشی به آنها نگریست و یا یک نگاه واقع‌بینانه به آنها داشت. براساس نگاه ارزشی، یک پدیده یا یک رفتار ممکن است از نظر فردی یا مکتبی منفی تلقی شود، در حالی‌ که همان پدیده یا رفتار از سوی فرد یا مکتبی دیگر مثبت تلقی شود. این موضوع حتی درباره پدیده‌هایی مانند مرگ، خودکشی و طلاق نیز رواست. اگرچه هر یک از اینها برای افرادی یا طرزفکرهایی بسیار ناگوار، دردآور و غیرقابل پذیرش باشد، اما برای افرادی دیگر، رهایی از درد و رنج‌های فراوانی است که ادامه زندگی را با مشکلات و بیماری‌های لاعلاج مواجه ساخته است.

اما نگاه واقع‌بینانه فراتر از آن است. بیماری خوب نیست، اما بخشی از زندگی ماست که ابتدا بایستی خوب آن را بشناسیم و سپس یا آن را درمان کنیم و یا اگر لاعلاج است، با آن کنار بیاییم. بنابراین چون بیماری خوب نیست، آیا نباید پزشکی به آن بپردازد و پیرامون انواع آن مطالعه و تحقیق کند و در این زمینه نتایج یافته‌های خود را انتشار دهد؟ مسلماً تردیدی نیست که عقل سلیم در این باره می‌پذیرد که به موضوع بیماری توجه شود. این نگاه، نگاه واقع‌بینانه است که همیشه جریان داشته و از اهمیت آن کم نشده است. به نظر می‌رسد موضوع طلاق نیز می‌بایستی از این منظر مورد توجه قرار می‌گرفته است، کما اینکه حتی در قرآن مجید نیز به آن، هم به عنوان یک نگاه ارزشی و هم نگاه واقع‌بینانه توجه شده است. آمار و ارقام در مورد طلاق در ایران، جهان و حتی کشورهای اسلامی نیز امروز حکایت از آن دارد که به موضوع طلاق به عنوان یک مسئله اجتماعی باید نگاه کرد و آن را مدیریت علمی نمود.

اما خود این نگاه واقع‌بینانه نیز می‌تواند از دو زاویه باشد: 1- بررسی به منظور شناخت علل و عوامل ایجاد و شدت یافتن آن و 2- بررسی به منظور مدیریت پیامدها و عواقب آن.

اگرچه طلاق همیشه در جوامع گوناگون از گذشته تا حال وجود داشته است، اما امروز در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که به دلایل متعددی این پدیده شدت یافته است. با این وصف، به نظر می‌رسد بخش عمده‌ای از نگاه واقع‌بینانه آن باشد تا به جای بررسی ریشه‌های طلاق و ماندن در این سطح، تلاش شود تا آن را به ‌عنوان واقعیت عصر حاضر بپذیریم و سپس درصدد مدیریت پیامدهای آن باشیم. هرچه در این رویکرد به طلاق تأخیر کنیم، کار درمان مشکل‌تر و هزینه‌های آن برای جامعه در تشدید آسیب‌ها و مسائل اجتماعی سنگین‌تر می‌شود. از این منظر، تلاشی که در ماهنامه سپیده دانایی در عنوان مدیریت طلاق انجام شده، شایسته است. اگرچه با توجه به رویکرد مجله، صرفاً به ابعاد بیشتر روان‌شناسانه توجه شده است و جای کار در ابعاد دیگر از جمله جامعه‌شناسانة آن نیز هست.

نکته‌ای که در مرور مطالب مدیریت طلاق در مجله به نظر می‌آید، با توجه به خلأ اطلاعات در این زمینه در ایران، تجارب علمی، استنادات، شواهد و حتی عکس‌هایی است که عموماً از جامعه ما نیست. البته نمونه‌هایی از موارد مذکور در ایران و در تجربه سایر کشورها آمده است، اما به نظر می‌رسد کافی نباشد و توجه بیشتر کارشناسان، اندیشمندان و مسئولان امر، از این پس و از این زاویه به موضوع در آینده مباحث و تحلیل‌ها را با توجه به جامعه ایران دقیق‌تر و مرتبط‌تر سازد.