صدا و سیما بیشتر به دنبال بزرگنمایی معضلات دیگر کشورهاست

مصاحبه2

صدا و سیما به‌جای دعوت از جامعه‌شناسان، بیشتر از روانشناسان دعوت کرده و می‌خواهد این نکته را القا کند که مشکلی وجود نداشته و اگر مشکلی هم دیده می‌شود، بیشتر به مسائل فردی ارتباط داشته  است. با این رویکرد در رفع معضلات، مشکلات، آسیب‌ها و مسائل اجتماعی توفیقی پیدا نمی‌کند، و مخفی‌کردن آسیب‌های اجتماعی گامی موثر در افزایش آن بوده و تهدیدی جدی به‌شمار می‌آید.

راه مردم: کد خبر: ۱۵۱۰۹ تاریخ انتشار: ۲۰ آذر ۱۳۹۳ –

 

یکی از مهم‌ترین بخش‌های عملکردی صداوسیما در حوزه اجتماعی و نحوه پرداختن این رسانه به مسائل و معضلات اجتماعی است. این موضوع را با دکتر سعید معیدفر، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه مطرح کردیم که حاصل آن گفت‌وگویی کوتاه شده که می‌خوانید:

عملکرد صداوسیما در حوزه‌های مختلف نیازمند نقد و بررسی و یافتن نقاط ضعف و قوت است. این امر با توجه به تغییر مدیریت تنها رسانه دیداری و شنیداری رسمی و حاکمیتی اهمیت بیشتری یافته است. یکی از مهم‌ترین بخش‌های عملکردی صداوسیما در حوزه اجتماعی و نحوه پرداختن این رسانه به مسائل و معضلات اجتماعی است. این موضوع را با دکتر سعید معیدفر، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه مطرح کردیم که حاصل آن گفت‌وگویی کوتاه شده که می‌خوانید:

برنامه‌های تولید شده از سوی صداوسیما در حوزه اجتماعی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
برای پاسخ به این پرسش ابتدا باید یک موضوع مهم‌تر که مربوط به میزان جذب مخاطب توسط این رسانه‌ است را بررسی کرده و ببینیم که آیا صداوسیما در این حوزه موفق بوده یا خیر. با توجه به این‌که صداوسیما تنها رسانه‌ای است که در حوزه تولید برنامه‌های دیداری و شنیداری در داخل کشور فعالیت داشته و براساس قانون بخش خصوصی اجازه فعالیت در این حوزه را ندارد، به‌طور طبیعی در گذشته مردم تنها یک انتخاب داشته و مجبور به تماشای برنامه‌های این رسانه بودند. اما با افزایش دسترسی مردم به شبکه‌های ماهواره‌ای، می‌توان فهمید که حداقل بخش مهمی از جامعه به جای استفاده از صداوسیما به سمت شبکه‌های ماهواره‌ای رفته‌اند. همچنین رواج استفاده از شبکه‌های مجازی نیز عامل دیگری بوده که بخش قابل‌توجهی از جوانان ما به جای استفاده از صداوسیما، ترجیح دهند که از این شبکه‌ها برای دریافت اخبار و اطلاعات و همچنین سرگرمی استفاده کنند.

آیا رسانه‌ای که در جذب مخاطب موفق نبوده، می‌تواند در حوزه مقابله با آسیب‌های اجتماعی عملکرد قابل‌قبولی داشته باشد؟
به‌طور قطع عدم جذب مخاطب به‌ویژه جذب نسل جوان عامل مهمی در حوزه ضعف صداوسیما در مقابله با آسیب‌های اجتماعی است. اما این رسانه مشکل دیگری نیز دارد و آن‌هم مربوط به جهت‌گیری‌های کلان صداوسیما است. این رسانه در حوزه نحوه پرداختن به مسائل و معضلات اجتماعی، به دلیل این‌که بی‌طرف نیست و از یک دید خاص به این بخش نگاه می‌کند، نمی‌تواند موفقیتی را کسب کند و ما نیز نمی‌توانیم از این رسانه انتظار زیادی داشته باشیم.

آیا تاکنون از شما به‌عنوان یک استاد دانشگاه و یک جامعه‌شناس برای تحلیل محتوای برنامه‌های اجتماعی نظرخواهی شده است؟

خیر. تاکنون چنین درخواستی از من نشده است. ضمن این‌که آنها فقط به یک گروه خاص از کارشناسان اعتماد کرده و تنها نظرات آنها را منتشر می‌کنند. من حدود ۵‌سال است که دیگر با صداوسیما همکاری ندارم. در گذشته برای تولید برنامه‌هایی از من دعوت می‌شد تا به‌عنوان کارشناس در برنامه حضور یافته و مصاحبه داشته باشم. اما رفته‌رفته متوجه شدم که هدف اصلی صداوسیما انتشار نظرات کارشناسی نیست. بلکه می‌خواهند با استفاده از شهرت افراد، نظرات و دیدگاه‌هایی که خودشان می‌پسندند را در جامعه ترویج دهند. به‌عبارتی ما را دعوت کرده و مصاحبه‌ای انجام می‌شد. اما درنهایت برنامه‌ای به روی آنتن می‌رفت که با محتوای جلسات گفت‌وگو مصاحبه تناقض داشت. به همین دلیل حدود ۵‌سال است که دیگر دعوت‌های صداوسیما و برنامه‌های مختلف این رسانه را رد می‌کنم.

با کارشناسان دیگر نیز چنین برخوردی در صدا و سیما می‌شود؟

با اکثر اساتید جامعه‌شناسی که من ارتباط دارم، به همین صورت برخورد شده است. به همین دلیل نیز می‌بینیم اکثر کارشناسان خبره و اساتید برجسته ما همکاری زیادی با صداوسیما ندارند و بیشتر افرادی در حوزه اجتماعی دعوت این رسانه را قبول می‌کنند که می‌خواهند از این طریق به شهرت برسند. همکاری‌نکردن جامعه‌شناسان خبره و برجسته با صداوسیما دلایل مختلفی دارد. نخستین علت این است که صداوسیما نمی‌خواهد نظرات کارشناسان را به صرف این‌که دیدگاه‌های آنها علمی و کارشناسی است، دریافت و منتشر کند. دلیل دیگر این است که صداوسیما در حوزه مسائل و مشکلات و معضلات اجتماعی یک نگاه خاص داشته و بیشتر می‌خواهد این معضلات را مخفی کند. بنابراین رسانه‌ای که به دنبال نشان ندادن مشکلات اجتماعی است، علاقه‌ای هم برای انتشار نظرات کارشناسانی که این مشکلات را شناسایی و برای رفع آن برنامه‌ ارایه کرده‌اند، ندارد.

شما اگر به محتوای اخبار و برنامه‌ها و تحلیل‌های صداوسیما نگاه کنید، درمی‌یابید که این رسانه بیشتر به دنبال بزرگنمایی معضلات دیگر کشورها به ویژه کشورهای پیشرفته غربی است و به‌طور مداوم از مشکلات آنها گزارش تهیه کرده و پخش می‌کند. چنین رویکردی به دنبال این است به مخاطب القا کند که در کشورهای دیگر چنین مشکلاتی بیداد کرده و در مقابل جامعه ما عاری از معضلات و آسیب‌های اجتماعی است. به همین دلیل معتقدم که صداوسیما در حوزه مسائل و معضلات اجتماعی بیشتر به دنبال این است که مشکلات را مخفی کرده یا حداقل آنها را به مسائل فردی تقلیل دهد.

لذا می‌بینیم به‌جای دعوت از جامعه‌شناسان، بیشتر از روانشناسان دعوت کرده و می‌خواهد این نکته را القا کند که مشکلی وجود نداشته و اگر مشکلی هم دیده می‌شود، بیشتر به مسائل فردی ارتباط داشته و مردم باید به روانشناسان مراجعه کنند. طبیعی است که چنین رسانه‌ای با این رویکرد نه‌تنها در رفع معضلات، مشکلات، آسیب‌ها و مسائل اجتماعی توفیقی پیدا نمی‌کند، بلکه در افزایش آن نیز موثر است. زیرا مخفی‌کردن آسیب‌های اجتماعی گامی موثر در افزایش آن بوده و تهدیدی جدی به‌شمار می‌آید.

http://rahmardom.ir/

درباره نویسنده

سعید معیدفر

سعيد معيدفر جامعه شناس مسائل اجتماعی ایران، دانشيار پایه 26 و عضو هیات علمی گروه جامعه شناسی دانشگاه تهران

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پرسش امنيتي (لازم)