نابرابری در عرضه فرصت ها

یادداشت

باتوجه به اینکه اختلاف دستمزد خانم ها و آقایان رابطه مستقیمی با میزان توسعه یافتگی جوامع دارد، تعیین الگوهای کاری برای خانم ها و تبعیض جنسیتی در محیط های کاری، به عنوان یکی از پارامترهای توسعه یافتگی مورد توجه قرار می گیرد. و از این رو پرداختن به این مهم و بررسی دلایل آن، از اولویت های مهم در مسیر تحقق اهداف توسعه ای است. لحاظ کردن حق عائله مندی و اولاد در دستمزد آقایان، بخشی از میانگین تفاوتی میان دریافتی خانم ها و آقایان را توضیح می دهد.

باتوجه به اینکه اختلاف دستمزد خانم ها و آقایان رابطه مستقیمی با میزان توسعه یافتگی جوامع دارد، تعیین الگوهای کاری برای خانم ها و تبعیض جنسیتی در محیط های کاری، به عنوان یکی از پارامترهای توسعه یافتگی مورد توجه قرار می گیرد. و از این رو پرداختن به این مهم و بررسی دلایل آن، از اولویت های مهم در مسیر تحقق اهداف توسعه ای است. لحاظ کردن حق عائله مندی و اولاد در دستمزد آقایان، بخشی از میانگین تفاوتی میان دریافتی خانم ها و آقایان را توضیح می دهد.

اما باید گفت که این تنها بار بخش کوچک و ناچیزی از این اختلاف را به دوش می کشد و برای تفسیر هرچه بهتر این شکاف، باید به دنبال دلایل دیگری بود. به خاطر توزیع جمعیتی کنونی، ما با تعداد زیادی از افراد جویای کار مواجهیم؛ تقاضای بالاو جامعه گسترده نیروی آماده به کار و در مقابل ظرفیت محدود بازار کار برای پاسخ به این حجم از درخواست، سبب شده که وضعیت به نفع کارفرمایان تغییر کند و تا حدود زیادی حق انتخاب و قدرت چانه زنی را از متقاضیان کار سلب کند.

در این میان، از آنجا که بازار کار بیشتر متمایل به استخدام و به کارگیری آقایان است، به همان نسبت، خانم ها به دلیل شانس کمتر برای تصاحب مشاغل، موضعشان برای اعاده حق و حقوق خود ضعیف تر است. همین عامل سبب می شود مردان در صورت عدم رضایت و تامین نشدن حقوق مورد نظرشان، برای دستیابی به موقعیت های بهتر شغلی، بسیار بیشتر از زنان شغلشان راتغییر دهند؛ درحالی که خانم ها با علم بر اینکه با احتمال کمتری شغل دلخواه و مورد نظرشان را به دست خواهند آورد، حتی در صورت عدم رضایت، برای مدت زمان بیشتری در شغل خود می مانند و کمتر جابه جا می شوند؛ که این خود بخش دیگری از تفاوت در دستمزدها را نشان می دهد. در واقع می توان گفت، بدون آنکه تفاوتی در میزان پرداخت ها و دستمزدها باشد، این تفاوت در عرضه فرصت های شغلی است. بنابراین زنان قدرت چانه زنی کمتری درمورد میزان دریافتی خود دارند.

یکی دیگر از عوامل تفاوت دستمزدها، می تواند تفاوت در سطح سواد و تحصیلات باشد که این خود نیز به نوعی، معلول نگاه تبعیض آمیز به نقش زنان و مردان در جامعه است. و این را نمی توان نادیده گرفت که در همه جوامع همچنان تفاوت ها در زمینه نقش زنان و مردان وجود دارد و این تفاوت در نقش ها در موارد زیادی تبعیض های جنسیتی را نتیجه می دهد.

برای مثال این باور که دختران ظریف تر و حساس تر و به لحاظ جسمی از مردان ضعیف ترند، در سنین بعد که فرد آماده ورود به بازار کار است، فرصت تصاحب بسیاری از شغل ها را به دلیل همین انگاره از زنان می گیرد واز آنجا که بسیاری از مشاغل سخت تر دستمزد بیشتری دارند، این خود دلیل دیگری در توضیح اختلاف میانگین دستمزد میان خانم ها و آقایان است. از سوی دیگر، این نقش پذیری، با شکل دهی طرحواره های ذهنی زنان و دختران در این رابطه که در برخی زمینه ها از پسران ضعیف تر و کم استعدادترند، آنها را درمورد انتخاب یکسری حرف و تخصص ها محتاط تر می کند.

*عضو هیات علمی جامعه شناسی دانشگاه تهران

روزنامه دنیای اقتصاد، شماره ۳۲۹۶ به تاریخ ۲۳/۶/۹۳، صفحه ۲۹ (باشگاه اقتصاددانان)

http://www.magiran.com/npview.asp?ID=3025669

درباره نویسنده

سعید معیدفر

سعيد معيدفر جامعه شناس مسائل اجتماعی ایران، دانشيار پایه 26 و عضو هیات علمی گروه جامعه شناسی دانشگاه تهران

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پرسش امنيتي (لازم)